Κουρκουμίνη και αλλεργικές παθήσεις (αλλεργική ρινίτιδα, αλλεργικό άσθμα, ατοπική δερματίτιδα)©

Υπό του Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach

Οι αλλεργικές παθήσεις των οποίων οι κλινικές εκδηλώσεις προκαλούνται με τη μεσολάβηση ΙgΕ ανοσοσφαιρινών έχουν αυξηθεί σημαντικότατα.

Η αλλεργική ρινίτιδα, αλλεργική ρινοεπιπεφυκίτιδα, αλλεργικό άσθμα, καθυποτροπήν αλλεργικές λαρυγγίτιδες, καθυποτροπήν αλλεργικές μέσες ωτίτιδες και η ατοπική δερματίτιδα είναι σήμερα πολύ διαδεδομένες καταστάσεις.

Το περδικάκι ή Ελξίνη η φαρμακευτική [Parietaria officinalis] είναι ένα από τα πλέον διαδεδομένα φυτά αλλεργιογονικής σημασίας στην Ελλάδα. Η υπερευαισθησία στο περδικάκι μπορεί να προκαλέσει αλλεργική ρινίτιδα, ρινοκολπίτιδα, καθύποτροπήν μέση ωτίτιδα, καθ΄υποτροπήν λαρυγγίτιδα, αλλεργικό άσθμα, αλλεργική ρινοπεπιπεφυκίτιδα.

Η ποιότητα της ζωής των αλλεργικών ατόμων είναι ποικίλως υποβαθμισμένη, ενώ το αλλεργικό άσθμα, αν μείνει εκτός ελέγχου, μπορεί να οδηγήσει ακόμη και στο μοιραίο.

Μόνον από ατοπική δερματίτιδα πάσχει 15-30% των παιδιών και το 2-1% των ενηλίκων, ενώ η συχνότητα της ατοπικής δερματίτιδας έχει αυξηθεί 2-3 φορές τα τελευταία 30 χρόνια, στις βιομηχανικές χώρες [1].

Τα αλλεργικά άτομα επιδεικνύουν υπερευαισθησία προς ορισμένα αλλεργιογόνα του περιβάλλοντος και όταν εκτεθούν σ’αυτά για πρώτη φορά παράγουν ειδικές IgE ανοσοσφαιρίνες γιαυτά τα αλλεργιογόνα. Αυτή η φάση λέγεται φάση της ευαισθητοποίησης.

Σε μια δεύτερη επανέκθεση των ασθενών στα ένοχα αλλεργιογόνα, τα τελευταία ενώνονται στην επιφάνεια των μαστοκυττάρων των βλεννογόνων και προκαλείται η αντίδραση αντιγόνου αντισώματος.

Κατ΄αυτή την αντίδραση τα μαστοκύτταρα απελευθερώνουν χημικούς μεσολαβητές της φλεγμονής (π.χ. ισταμίνη, κυτταροκίνες, κλπ).

Η αλλεργική φλεγμονή των βλεννογόνων ή του δέρματος ενεργοποιεί την εκδήλωση των συμπτωμάτων της αλλεργικής νόσου. Αν όργανο στόχος της αλλεργικής αντίδρασης είναι ο ρινικός βλεννογόνος προκαλείται αλλεργική ρινίτιδα. Αν το όργανο στόχος είναι ο βλεννογόνος των βρόγχων, τότε προκαλείται αλλεργικό άσθμα. Αν όργανο στόχος είναι το δέρμα τότε προκαλείται ατοπική δερματίτιδα.

Οι αλλεργικές παθήσεις, στις οποίες οι αντιδράσεις και τα κλινικά συμπτώματα προκαλούνται με τη μεσολάβηση ΙgΕ ανοσοσφαιρινών λέγονται ατοπικές.

Κοινό παθολογοανατομικό υπόστρωμα των αλλεργικών ή ατοπικών παθήσεων είναι η αλλεργική φλεγμονή.

Η ανάπτυξη της φλεγμονής χρειάζεται τη συμμετοχή ρυθμιστικών κυττάρων, στα οποία περιλαμβάνονται τα κύτταρα που μεταφέρουν τα αλλεργιογόνα και τα Τ λεμφοκύτταρα, τα οποία αντιστοίχως προσανατολίζουν  και ενορχιστρώνουν την ανοσολογική απόκριση και τη δραστηριότητα κυττάρων, όπως τα μαστοκύτταρα και τα βασεόφιλα, τα οποία απελευθερώνουν τους τυπικούς χημικούς μεσολαβητές των αλλεργικών αντιδράσεων και των ηωσινοφίλων, συντηρούν την παρουσία της φλεγμονής [2].

Τα συμπτώματα αυτών των αλλεργικών παθήσεων ανακουφίζονται με τη χρήση συμβατικών αλλεργικών φαρμάκων, όπως τα αντιισταμινικά, κορτικοστεροειδή, τα αντιλευκοτριενικά, βρογχοδιασταλτικά, αποσυμφορητικά, σταθεροποιητικά των μαστοκυττάρων, κλπ.

Τα φάρμακα αυτά δεν θεραπεύουν την αλλεργία, αλλά μόνον ανακουφίζουν τα αλλεργικά συμπτώματα και μπορεί η χρήση τους να συνοδεύονται και από ανεπιθύμητες παρενέργειες.

Τα αλλεργικά συμπτώματα είναι προϊόντα της ανισορροπίας του ανοσοποιητικού συστήματος. Έχει παρατηρηθεί ότι τα αλλεργικά άτομα έχουν χαμηλά επίπεδα βιταμίνης D3 στον ορό τους (έλλειψη ή ανεπάρκεια βιταμίνης D3).

Η έγκαιρη αντιμετώπιση της αλλεργίας με την ανοσοθεραπεία (υποδόρια ή κατά προτίμηση υπογλώσσια) θεραπεύει ριζικά τη ρινίτιδα και το άσθμα σε σημαντικότατο ποσοστό ασθενών, μέσα σε τρία χρόνια συνεχούς θεραπείας.

Επιπλέον, η απευαισθητοποίηση των ασθενών με αλλεργική ρινίτιδα, χρησιμοποιώντας υπογλώσσια ανοσοθεραπεία προλαβαίνει την εκδήλωση του αλλεργικού άσθματος.
Η απευαισθητοποίηση δεν είναι πάντοτε εφικτή, ούτε προσιτή στον κάθε ασθενή και γιαυτό οι έρευνες συνεχίζονται για την επινόηση θεραπείας που σύντομα και απλά θα βάζει τα συμπτώματα της αλλεργίας σε έλεγχο ή θα την θεραπεύει ριζικά.

Εναλλακτική θεραπεία αλλεργίας

Μέσα στα πλαίσια αυτών των ερευνών οι ερευνητές έχουν στρέψει την προσοχή τους στις εναλλακτικές θεραπείες και τη χρησιμοποίηση φυτοχημικών ουσιών που δεν συνοδεύεται η χορήγησή τους από παρενέργειες και χρησιμοποιούνται παραδοσιακά, εδώ και χιλιάδες χρόνια από τους λαούς της Ασίας.
Μια από τις φυτοχημικές ουσίες που έχει μελετηθεί εκτεταμένη και συνεχίζονται, οι έρευνες για τη δράση της, είναι η κουρκουμίνη.

Ο κουρκουμάς είναι η σκόνη του αποξηραμένου ριζώματος του φυτού Κουρκουμάς ή Κουρκούμη η μακρά (Curcuma longa) και αποτελεί το κύριο συστατικό του καρυκεύματος κάρυ. Όμως και αυτός ο ίδιος ο κουρκουμάς χρησιμοποιείται ως καρύκευμα από τους λαούς της Ινδίας, τροπικής Ασίας και Κίνας, επί χιλιετίες με ασφάλεια, χωρίς παρενέργειες.

Ο κουρκουμάς είναι γνωστός στους λαούς των παραπάνω χωρών για τις πολλαπλές ευεργετικές δράσεις του, στην υγεία των ανθρώπων και έχει χρησιμοποιηθεί εναντίον ποικίλων νόσων, περιλαμβανομένων των νόσων του αναπνευστικού συστήματος.
Η επωφελής δράση του κουρκουμά στην υγεία οφείλεται στο κυριότερο από τα συστατικά του την κουρκουμίνη.

Η αντιαλλεργική δράση της κουρκουμίνης

Η κουρκουμίνη είναι μια πολυφαινολική φυτοχημική ουσία, έντονου κίτρινου χρώματος με ισχυρές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, ανοσοτροποποιητικές, αντι-βήτα- αμυλοειδικές, αντισηπτικές, αντιμικροβιακές, αντικαρκινικές, καρκινοπροφυλακτικές και αντιμεταστατικές ιδιότητες.

Έχει επιδειχτεί ότι η κουρκουμίνη διαθέτει και αντιαλλεργικές ιδιότητες, διότι ανακόπτει την απελευθέρωση ισταμίνης και άλλων χημικών μεσολαβητών της αλλεργικής φλεγμονής από τα μαστοκύτταρα του αναπνευστικού βλεννογόνου [3].

Οι αντιαλλεργκοί μηχανισμοί δράσης της κουρκουμίνης

Η θυμική στρωματική λεμφοποιητίνη [Thymic stromal lymphopoietin (TSLP)] είναι μια κυτταροκίνη που συμμετέχει στην παθογένεση των αλλεργικών νοσημάτων, όπως η αλλεργική ρινίτιδα, αλλεργικό άσθμα και η ατοπική δερματίτιδα.

Η TSLP προάγει την παραγωγή των TH2 λεμφοκυττάρων μέσω των μοριακών οδών των δενδριτικών κυττάρων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ευόδωση της παραγωγής αλλεργικών συμπτωμάτων [4].

Οι κασπάσες ή κυστεϊνικές πρωτεάσες είναι μια οικογένεια πρωτεϊνών, που είναι απαραίτητες στα κύτταρα γα να κάνουν απόπτωση (προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος).

Μερικές κασπάσες χρειάζονται επίσης στο ανοσοποιητικό σύστημα για την ωρίμανση των λεμφοκυττάρων. Η αποτυχία της απόπτωσης είναι μια από τις κύριες αιτίες καρκινογένεσης και ανάπτυξης αυτοάνοσων νοσημάτων.
Η μη επιθυμητή απόπτωση, από την άλλη πλευρά, συνδέεται με την ισχαιμία και τη νόσο του Alzheimer [5].

H κασπάση-1 κυρίως προκαλεί απόσπαση της IL-1b και IL-18 από τους αδρανείς προδρόμους τους και τις ενεργοποιεί. Επίπρόσθετα με το το γνωστό ρόλο της κασπάσης 1 στην ωρίμανση της IL-1b και IL-18, η κασπάση 1 ενεργοποιεί τον μεταγραφικό πυρηνικό παράγοντα [nuclear factor (NF)-k] [6].

Η ενεργοποιημένη κασπάση 1 ενεργοποεί τον NF-kB στα ανθρώπινα μαστοκύτταρα -1 [ HMC-1 cells] [7].

Ο ενεργοποιημένος NF-kB από την κασπάση 1 μεσολαβεί για την πρόκληση της γονιδιακής έκφρασης της TSLP στα επιθηλιακά κύτταρα του αναπνευστικού βλεννογόνου [8].

Με ανοσοχημικές δοκιμασίες έχει αποδειχτεί ότι η κουρκουμίνη ανακόπτει  την έκφραση και την παραγωγή της TSLP, μέσω του αποκλεισμού της δραστηριότητα της κασπάσης-1 στα μαστοκύτταρα.

Συμπερασματικά έχει αποδειχτεί ότι η κουρκουμίνη μπορεί να ρυθμίσει τις φλεγμονώδεις αλλεργικές αντιδράσεις μέσω της καταστολής της έκφρασης της TSLP, αποκλείωντας τις οδούς της κασπάσης -1 και του NF-kB.

Συνεπώς η κουρκουμίνη μπορεί να δράσει με αντιαλλεργικό τρόπο καταστέλλοντας την αλλεργική φλεγμονή μέσω της καταστολής της δράσης της TSLP [9].

Η αντιαλλεργική αποτελεσματικότητα της κουρκουμίνης κατά της αλλεργικής ρινίτιδας και του άσθματος έχει ερευνηθεί σε ποντίκια. Αποδείχτηκε ότι η κουρκουμίνη προκαλεί αξιοσημείωτη ανάσχεση της αλλεργικής αντίδρασης των ποντικών, πράγμα που δείχνει ότι η κουρκουμίνη μπορεί να παίξει σημαίνοντα ρόλο στην ανακοπή της αλλεργικής ρινίτιδας του άσθματος και της ατοπικής δερματίτιδας των ανθρώπων.

Η ανοσοτροποποιητική δράση της κουρκουμίνης στα αλλεργικά πειραματόζωα, χρήζει περαιτέρω έρευνας και μελέτης με στόχο την ανεύρεση του λεπτομερούς τρόπου δράσης της κουρκουμίνης και της χρησιμοποίησης της από τους ανθρώπους με διπλές τυφλές τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες.

Προς το παρόν η εμπειρική χρησιμοποίηση της σκόνης κουρκουμίνης από τα αλλεργικά άτομα μπορεί να γίνει, διότι η κουρκουμίνη ακόμη και στη δόση των 8 γραμμαρίων ημερησίως, όταν χορηγείται από το στόμα επί τρείς μήνες δεν προκαλεί παρενέργειες,

Μειονέκτημα της φυσικής σκόνης κουρκουμίνης είναι η πτωχή βιοδιαθεσιμότητά της. Λόγω της πτωχής βιοδιαθεσιμότητας της κουρκουμίνης στον ανθρώπινο οργανισμό, θα πρέπει να χορηγούνται δόσεις κουρκουμίνης από το στόμα της τάξεως τουλάχιστον των 8-12 γραμμαρίων, πράγμα, που καθιστά ανέφικτη πρακτικά τη λήψη τόσο μεγάλης ποσότητας, καθημερινά από το στόμα.

Γιαυτό το λόγο  επινοήθηκαν ευαπορρόφητες μορφές κουρκουμίνης ή η κουρκουμίνη χορηγείται με συνοδές ουσίες, που αυξάνουν τη βιοδιαθεσιμότητά της, όπως η  πιπερίνη, η οποία αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης 20 φορές με βάση την ΑUC (2000%) [10, 11].

Η χορήγηση κουρκουμίνης με αιθέρια έλαια κουρκουμά [BCM-95CG (Biocurcumax), αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης κατά 6.93 φορές με βάση την ΑUC ή 6.930%, σε σύγκριση με την αντίστοιχη δόση φυσικής κουρκουμίνης [12].

Η χορήγηση μικροποιημένης κουρκουμίνης [micronized curcumin] αυξάνει τη βιοδιαθεσιμόπτητα της κουρκουμίνης κατά 28 φορές με βάση την AUC ή 2800% [13].

Η χορήγηση νανοσωματιδίων συμπαγούς λιπιδίου κουρκουμίνης αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης κατά 65 φορές με βάση την AUC ή 6500%, [14, 15], ενώ η χορήγηση υγρής μικκυλιακής κουρκουμίνης, Γερμανικής νανοτεχνολογίας ΝovaSOL®Curcumin, αυξάνει τη βιοδιαθεσιμότητα της κουρκουμίνης κατά 185 φορές με βάση την AUC ή 18.500% [16].

Στην Ελλάδα κυκλοφορούν οι κάψουλες υγρής μικκυλιακής κουρκουμίνης Γερμανικής νανοτεχνολογίας NovaSol Curcumin ως συμπλήρωμα διατροφής με την ονομασία Curcugkel.

Κάθε κάψουλα Curcugkel περιέχει 670 mg υγρής μικκυλιακής κουρκουμίνης ΝovaSOL®Curcumin, που ισοδυναμεί με 40 mg κουρκουμινοειδών ή 36 mg καθαρής κουρκουμίνης, που αντιστοιχεί με 8 γραμμάρια φυσικής σκόνης κουρκουμίνης, χωρίς να επηρεάζεται η ασφάλειά της.

Η πολύ μεγάλη βιοδιαθεσιμότητα της υγρής μικκυλιακής κουρκουμίνης παρέχει  μεγάλες ποσότητες ελεύθερης κουρκουμίνης στην κυκλοφορία του αίματος, που διαρκούν όλο το εικοσιτετράωρο, πράγμα που την καθιστά κατάλληλη για τη χρησιμοποίησή της από τους ανθρώπους. Η δοσολογία του Curcugkel είναι μία κάψουλα , κάθημερινά, επί τρεις μήνες ά καθορίζεται από τον θεράποντα ιατρό.


Bob Ross

Το Curcugkel σας αποστέλλεται ταχυδρομικά, σε όλη την Ελλάδα, τηλεφωνώντας στο 6944280764, στην τιμή των 24.27 Ευρώ περιλαμβανομένου του ΦΠΑ (+ 3.72 Ευρώ η αντικαταβολή και τα μεταφορικά). Μπορείτε επίσης να το παραγείλετe στέλνοντας  mail στη διεύθυνση pharmage@otenet.gr

Το παρόν άρθρο επανερευνήθηκε και ανανεώθηκε την 4η Φεβρουαρίου του 2017

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Bieber T: Atopic dermatitis. Ann Dermatol, 2010, 22, 125–137.

2. Incorvaia C1, Fuiano N, Frati F, Marcucci F. Advances of Knowledge on Allergic Inflammation and the Oral Mucosa. Recent Pat Inflamm Allergy Drug Discov. 2014 Dec 8. 

3. Kurup VP1, Barrios CS. Immunomodulatory effects of curcumin in allergy. Mol Nutr Food Res. 2008 Sep;52(9):1031-9. doi: 10.1002/mnfr.200700293

4. Reefer AJ, Hulse KE, Lannigan JA, Solga MD, Wright PW, Kelly LA, Patrie J et al.: Flow cytometry imaging identifies rare TH2 cells expressing thymic stromal lymphopoietin receptor in a “proallergic” milieu. J Allergy Clin Immunol, 2010, 126, 1049–1058

5. Gordon JR, Burd PR, Galli SJ: Mast cells as a source of multifunctional cytokines. 458–464.

6. Lamkanfi M, Kalai M, Saelens X, Declercq W, Vandenabeele P: Caspase-1 activates nuclear factor of the k-enhancer in B cells independently of its enzymatic activity.
J Biol Chem, 2004, 279, 24785–24793.

7. Moon PD, Kim HM: Thymic stromal lymphopoietin is expressed and produced by caspase-1/NF-kB pathway in mast cells. Cytokine, 2011, 54, 239–243.

8. Lee HC, Ziegler SF: Inducible expression of the proallergic cytokine thymic stromal lymphopoietin in airway epithelial cells is controlled by NFkB. Proc Natl Acad Sci USA, 2007, 104, 914–919.

9. Moon PD1, Jeong HJ, Kim HM. Down-regulation of thymic stromal lymphopoietin by curcumin. Pharmacol Rep. 2013;65(2):525-31.

10. Berginc K1, Trontelj J, Basnet NS, Kristl A. Physiological barriers to the oral delivery of curcumin. Pharmazie. 2012 Jun;67(6):518-24.

11. Shoba G1, Joy D, Joseph T, Majeed M, Rajendran R, Srinivas PS. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med. 1998 May;64(4):353-6.

12. Antony B1, Merina B, Iyer VS, Judy N, Lennertz K, Joyal S. A Pilot Cross-Over Study to Evaluate Human Oral Bioavailability of BCM-95CG (Biocurcumax), A Novel Bioenhanced Preparation of Curcumin. IndianJPharmSci. 2008 Jul-Aug;70(4):445-9.

13. Shaikh J1, Ankola DD, Beniwal V, Singh D, Kumar MN. Nanoparticle encapsulation improves oral bioavailability of curcumin by at least 9-fold when compared to curcumin administered with piperine as absorption enhancer. Eur J Pharm Sci. 2009 Jun 28;37(3-4):223-30.

14. DiSilvestro RA1, Joseph E, Zhao S, Bomser J. Diverse effects of a low dose supplement of lipidated curcumin in healthy middle aged people. Nutr J. 2012 Sep 26;11:79.

15. Nahar PP1, Slitt AL, Seeram NP. Anti-Inflammatory Effects of Novel Standardized Solid Lipid Curcumin Formulations. J Med Food. 2014 Dec 9.

16. Schiborr C1, Kocher A, Behnam D, Jandasek J, Toelstede S, Frank J. The oral bioavailability of curcumin from micronized powder and liquid micelles is significantly increased in healthy humans and differs between sexes. Mol Nutr Food Res. 2014 Mar;58(3):516-27.








 Τα αναγραφόμενα στο παραπάνω άρθρο είναι  επιστημονική ενημέρωση των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελούν μέσα διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελούν ιατρική συμβουλή για ασθενείς. Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση. Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά χορηγούνται συμπληρωματικά με τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη.

 

Δήλωση: Η ιστοσελίδα www.curcumin.gr έχει βασιστεί στις ιατρικές γνώσεις και απόψεις του  Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη, οι οποίες είναι πάντοτε βιβλιογραφικά τεκμηριωμένες. Κάθε πληροφορία της ιστοσελίδας www.curcumin.gr δεν μπορεί να υποκαταστήσει την προσωπική σχέση οποιουδήποτε με το γιατρό του, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή. Σκοπός του Δρ Γκέλη με την ιστοσελίδα www.curcumin.gr είναι να μοιραστεί τις γνώσεις και ιατρικές εμπειρίες του με όλους όσους επιθυμούν να διευρύνουν την ιατρική τους πληροφόρηση και να ενημερωθούν για θέματα διατήρησης της υγείας, του καλώς έχειν και προληπτικής ιατρικής.

 

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Εμψυχωτής (Medical Life Coach)
Δαμασκηνού 46, Κόρινθος, Τηλ. 2741026631, 6944280764, e-mail: pharmage@otenet.gr

ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ:
  • ΩΡΛ Αλλεργία,
  • Εμβοές αυτιών,
  • κακοσμία στόματος,
  • Ροχαλητό,
  • Βαρηκοία,
  • Ίλιγγος,
  • Διαταραχές οσφρήσεως και γεύσης,
  • Διαταραχές της φωνής,
  • ΩΡΛ ογκολογία, Aντιγήρανση,
  • Προληπτική Ιατρική,
  • Ιατρική Διατροφολογία,
  • Συμπληρωματική Ιατρική,
  • Περιβαλλοντική Ιατρική,
  • Κόκκινο κρασί και Υγεία,
  • Βιταμίνη D,
  • Ιατρική Εμψύχωση [Medical Life Coaching]



 





































Οδηγός Πρώτων Βοηθειών
Τι πρέπει να κάνετε αν φτάσετε πρώτοι
στο σημείο ενός ατυχήματος;





  Ο συγγραφέας του παραπάνω άρθρου, Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, δημιουργός του curcumin.gr, σας ευχαριστεί που αφιερώσατε τον πολύτιμο χρόνο σας, για να διαβάσετε το παρόν άρθρο. Αν θα θέλατε να λαμβάνετε την ΙΑΤΡΙΚΗ ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΙΑ του Δρ Δ.Ν.Γκέλη μπορείτε να εγγραφείτε στα ενημερωτικά μας email στέλνωντας μας τη διεύθυνση του ηλεκτρονικού σας ταχυδρομειου, μέσω της παρακάτω φόρμας.