Εισαγωγή

Το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (ΟΕΜ) εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις κύριες αιτίες θνητότητας και αναπηρίας παγκοσμίως, παρά τη σημαντική πρόοδο στη φαρμακευτική και επεμβατική θεραπεία [1].

Η άμεση επαναιμάτωση με διαδερμική στεφανιαία παρέμβαση ή χειρουργική

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης Ιατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος, Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Ερευνητής, Συγγραφέας, Κόρινθος gelis.gr, pharmagel.gr, pharmage2@gmail.com

Αικατερίνη Γκέλη Ιατρός, Ακτινοδιαγνώστρια, Άσσος, Κορινθίας

παράκαμψη αποτελεί τη θεραπεία εκλογής, ωστόσο η διαδικασία της ισχαιμίας/επαναιμάτωσης (I/R) μπορεί να επιδεινώσει τη μυοκαρδιακή βλάβη μέσω μηχανισμών οξειδωτικού στρες, φλεγμονής και αποδόμησης της εξωκυττάριας θεμέλιας ουσίας (ECM) [2,3].

Η παθολογική αναδιαμόρφωση του μυοκαρδίου μετά το έμφραγμα, με λέπτυνση των τοιχωμάτων, διάταση των κοιλιών και δημιουργία δυσλειτουργικής ουλής, αποτελεί βασικό υπόστρωμα για την ανάπτυξη καρδιακής ανεπάρκειας [4].

Ρόλος του οξειδωτικού στρες και των μεταλλοπρωτεϊνασών

Το οξειδωτικό στρες αποτελεί κεντρικό χαρακτηριστικό της φλεγμονώδους απάντησης μετά από ΟΕΜ και ενεργοποιεί μεταλλοπρωτεϊνάσες της θεμέλιας ουσίας (MMPs), κυρίως την MMP-2 και MMP-9 [5].
Η ενεργοποίηση των MMPs οδηγεί σε αποδόμηση του κολλαγονικού πλέγματος, επέκταση του εμφράγματος και δυσμενή αναδιαμόρφωση της αριστερής κοιλίας [6].

Παράλληλα, η ενεργοποίηση της οδού TGF-β1/Smad προάγει την υπερβολική σύνθεση κολλαγόνου από καρδιακούς ινοβλάστες και τη δημιουργία ινώδους, μη συσταλτού ουλώδους ιστού [7,8].

Η κουρκουμίνη: βιολογικές ιδιότητες και καρδιοπροστατευτικοί μηχανισμοί

Η κουρκουμίνη είναι πολυφαινολική ένωση που προέρχεται από το ρίζωμα του φυτού Curcuma longa και εμφανίζει ισχυρές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντιϊνωτικές ιδιότητες [9].

Σε μοριακό επίπεδο, η κουρκουμίνη:

·       Ενεργοποιεί τον μεταγραφικό παράγοντα Nrf2 και αυξάνει την έκφραση ενδογενών αντιοξειδωτικών ενζύμων [10],

·       Αναστέλλει την ενεργοποίηση του NF-κB και τη σύνθεση προφλεγμονωδών κυτοκινών [11],

·       Τροποποιεί την οδό TGF-β/Smad, περιορίζοντας την ενεργοποίηση των ινοβλαστών και τη σύνθεση κολλαγόνου [12].

Προκλινικές μελέτες σε έμφραγμα μυοκαρδίου

Σε πειραματικά μοντέλα ισχαιμίας/επαναιμάτωσης, η χορήγηση κουρκουμίνης έχει αποδειχθεί ότι:

·       Μειώνει τα επίπεδα μαλονδιαλδεΰδης και άλλων δεικτών λιπιδικής υπεροξείδωσης [13],

·       Αναστέλλει τη δραστηριότητα των MMPs και προστατεύει την ECM από διάσπαση [14],

·       Περιορίζει την εναπόθεση κολλαγόνου και το μέγεθος της ουλής [14,15],

·       Βελτιώνει λειτουργικές παραμέτρους της αριστερής κοιλίας, όπως το κλάσμα εξώθησης και τον όγκο παλμού [14].

Οι Wang και συν. έδειξαν ότι η από του στόματος χορήγηση κουρκουμίνης κατά τη φάση της επαναιμάτωσης σε επίμυες βελτίωσε σημαντικά την καρδιακή λειτουργία και αύξησε τη μάζα βιώσιμου μυοκαρδίου, μέσω ρύθμισης της ισορροπίας αποδόμησης/σύνθεσης της ECM [14].

Συστηματικές ανασκοπήσεις και μετα-αναλύσεις προκλινικών μελετών επιβεβαιώνουν ότι η κουρκουμίνη μειώνει το μέγεθος του εμφράγματος και την απόπτωση μυοκαρδιακών κυττάρων σε ζωικά μοντέλα [16].

Κλινικά δεδομένα σε ανθρώπους

Σε αντίθεση με τα ισχυρά προκλινικά δεδομένα, οι κλινικές μελέτες σε ανθρώπους είναι περιορισμένες.
Μικρές τυχαιοποιημένες μελέτες σε ασθενείς με ασταθή στηθάγχη ή στεφανιαία νόσο έδειξαν ότι η κουρκουμίνη μπορεί να μειώσει δείκτες φλεγμονής, χωρίς όμως σαφή βελτίωση σκληρών καρδιαγγειακών καταληκτικών σημείων [17].

Μία πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση που περιέλαβε τέσσερις κλινικές μελέτες συνολικά 435 ασθενών κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν ενδείξεις καρδιοπροστατευτικής δράσης, ωστόσο η ποιότητα των δεδομένων δεν επιτρέπει την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων για τη χρήση της κουρκουμίνης μετά από ΟΕΜ [16].

Αλληλεπιδράσεις με αντιπηκτική και αντιαιμοπεταλιακή αγωγή

Η κουρκουμίνη έχει αποδειχθεί ότι παρατείνει τον χρόνο προθρομβίνης (PT) και τον ενεργοποιημένο μερικό χρόνο θρομβοπλαστίνης (aPTT), αναστέλλοντας τον ενεργοποιημένο παράγοντα Χ (FXa) [18].
Παρότι μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι η συγχορήγηση κουρκουμίνης με βαρφαρίνη ή κλοπιδογρέλη δεν επηρέασε σημαντικά τις φαρμακοδυναμικές παραμέτρους [19], ο δυνητικός αιμορραγικός κίνδυνος σε ασθενείς που λαμβάνουν διπλή αντιαιμοπεταλιακή αγωγή παραμένει κλινικά σημαντικός.

Θέση στις κατευθυντήριες οδηγίες

Μέχρι σήμερα, καμία διεθνής καρδιολογική εταιρεία (ESC, AHA/ACC) δεν περιλαμβάνει την κουρκουμίνη στις συνιστώμενες θεραπείες για το οξύ ή χρόνιο στάδιο μετά από έμφραγμα του μυοκαρδίου [20].

Συμπεράσματα

• Νεότερου τύπου αντιπηκτικά (NOACs), όπως απιξαμπάνη, νταμπιγατράνη, ριβαροξαμπάνη, εδοξαμπάνη.
• Παραδοσιακά αντιπηκτικά (π.χ., βαρφαρίνη).
• Αντιαιμοπεταλιακά (π.χ., κλοπιδογρέλη, ασπιρίνη).

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.     Thygesen K, et al. Fourth universal definition of myocardial infarction. Circulation. 2018;138: e618-e651.

2.     Hausenloy DJ, Yellon DM. Myocardial ischemia-reperfusion injury. N Engl J Med. 2013;369:726-736.

3.     Heusch G. Molecular basis of cardioprotection. Circ Res. 2015;116:674-699.

4.     Sutton MG, Sharpe N. Left ventricular remodeling after myocardial infarction. Circulation. 2000;101:2981-2988.

5.     Spinale FG. Matrix metalloproteinases in cardiac remodeling. Circ Res. 2007;100:846-857.

6.     Cleutjens JP, et al. Dynamics of cardiac extracellular matrix remodeling. Cardiovasc Res. 1999;43:827-836.

7.     Dobaczewski M, et al. TGF-β signaling in cardiac remodeling. J Mol Cell Cardiol. 2011;51:600-606.

8.     Bujak M, Frangogiannis NG. The role of TGF-β signaling in myocardial infarction. Cardiovasc Res. 2007;74:184-195.

9.     Hewlings SJ, Kalman DS. Curcumin: a review of its effects. Foods. 2017;6:92.

10.  Li W, et al. Curcumin activates Nrf2 signaling in myocardial I/R injury. Free Radic Biol Med. 2014;73:1-11.

11.  Aggarwal BB, Harikumar KB. Potential therapeutic effects of curcumin. Int J Biochem Cell Biol. 2009;41:40-59.

12.  Zhang Y, et al. Curcumin attenuates cardiac fibrosis via TGF-β/Smad inhibition. J Mol Cell Cardiol. 2016;91:146-155.

13.  Sharma S, et al. Curcumin and oxidative stress in myocardial infarction. Phytother Res. 2012;26:1023-1029.

14.  Wang NP, et al. Curcumin improves cardiac function after myocardial I/R injury. Br J Pharmacol. 2012;167:1664-1675.

15.  Srivastava S, Mehta JL. Curcumin promotes cardiac repair after MI. Br J Pharmacol. 2009;157:1021-1029.

16.  Li L, et al. Cardioprotective effects of curcumin against myocardial I/R injury: systematic review and meta-analysis. Front Pharmacol. 2023;14:1111459.

17.  Panahi Y, et al. Curcumin in patients with unstable angina. Avicenna J Phytomed. 2019;9:1-9.

18.  Kim DC, et al. Anticoagulant activities of curcumin. BMB Rep. 2012;45:221-226.

19.  Zhou S, et al. Pharmacokinetic interactions of curcumin with warfarin and clopidogrel. Phytother Res. 2015;29:197-203.

20.  ESC Guidelines for the management of acute myocardial infarction. Eur Heart J. 2023.

Tο Curcugkel σας αποστέλλεται ταχυδρομικά, σε κάθε πόλη ή περιοχή της Ελλάδος (Ταχυμεταφορές Speedex) στην τιμή των 25.11 Ευρώ περιλαμβανομένου του ΦΠΑ [συν 4€ μεταφορικά +  αντικαταβολή].

Μπορείτε να το παραγγείλετε τηλεφωνώντας: Σταθερό: 2741026658, 2744023768. Κινητό: 6944280764 ή στέλνοντας mail: pharmage@otenet.gr ή μέσω του e-shop της pharmagel.

Αν είστε κάτοικος Κύπρου ή άλλης χώρας του εξωτερικού επικοινωνήστε μαζί μας, για να σας πληροφορήσουμε το κόστος των μεταφορικών.

Ώρες επικοινωνίας: Δευτέρα-Παρασκευή: 10.00π.μ-13.00 μμ.
Τις υπόλοιπες ημέρες και ώρες μπορείτε να το παραγγέλλετε, στέλνοντας mail στη διεύθυνση pharmage@otenet.gr, ή με SMS γράφοντας ονοματεπώνυμο, ταχυδρομική διεύθυνση, ταχυδρομικό τομέα, τηλέφωνο επικοινωνίας.