| Το υπερβαρικό οξυγόνο και η συμπληρωματική κουρκουμίνη επιταχύνουν την επούλωση της στοματοφαρυγγικής βλεννογονίτιδας μετά από ακτινοθεραπεία© Υπό του Δρ. Δημητρίου Ν. Γκέλη - MD, ORL, DDS, PhD, Medical Life Coach, Αικατερίνης Γκέλη - MD Ιατρός Ακτινολόγος και των συνεργατών του Curcugkel: Μπορείτε να αγοράσετε το προϊόν, online, μέσω της ιστοσελίδας pharmagel.gr ακολουθώντας τον
παρακάτω σύνδεσμο: Αγορά Curcugkel Η στοματοφαρυγγική βλεννογονίτιδα είναι φλεγμονώδης αντίδραση του στοματικού, φαρυγγικού και ρινοφαρυγγικού βλεννογόνου, που εμφανίζεται ως επιπλοκή της θεραπευτικής ακτινοθεραπείας για καρκίνους της κεφαλής και τραχήλου. Χαρακτηρίζεται από πόνο, ερυθρότητα, δυσφαγία και συχνά έλκη στον βλεννογόνο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτές οι βλάβες μπορεί να εξελιχθούν σε χρόνιες και δυσθεράπευτες ελκώσεις, γεγονός που σηματοδοτεί την ανάγκη για αποτελεσματικές θεραπευτικές στρατηγικές[1].
 Η στοματοφαρυγγική βλεννογονίτιδα μετά από ακτινοθεραπεία παραμένει μια σοβαρή παρενέργεια, που μειώνει δραστικά την ποιότητα ζωής των ασθενών. Στον αγώνα για την αντιμετώπισή της, δύο φαινομενικά διαφορετικές θεραπείες, η Υπερβαρική Οξυγονοθεραπεία (ΥΒΟ) και η χορήγηση κουρκουμίνης, αποτελούν συμπληρωματικές στρατηγικές: Η μία δρα ως «μακροϊατρικός» ρυθμιστής του φυσιολογικού περιβάλλοντος (βελτίωση υποξίας, προαγωγή αγγειογένεσης και ανάπλασης) [2–4], ενώ η άλλη ως «μικροϊατρικός» αναστολέας των μοριακών οδών της φλεγμονής (αναστολή NF-κB, μείωση TNF-α/ιντερλευκινών και ισχυρή αντιοξειδωτική δράση) [5–8].
Τι σημαίνει «μακροϊατρικός» ρυθμιστής;
Ο όρος μακρο-ιατρικός (macro-medical) αναφέρεται σε θεραπείες που δρουν σε μακροσκοπικό επίπεδο, επηρεάζοντας το φυσιολογικό περιβάλλον των ιστών, την αιμάτωση, τη λειτουργία οργάνων ή συστημάτων. Η Υπερβαρική Οξυγονοθεραπεία (ΥΒΟ) χαρακτηρίζεται ως «μακροϊατρικός ρυθμιστής» διότι: • αυξάνει τη μερική πίεση οξυγόνου στους ιστούς [1,10], • βελτιώνει την υποξία [9, 10], • ενισχύει την αγγειογένεση [9,11], • προάγει την επούλωση και ανάπλαση [9,10,11]. Δηλαδή, επεμβαίνει στο επίπεδο του ιστού και της μικροκυκλοφορίας, επαναφέροντας το «μακροσκοπικό» φυσιολογικό υπόστρωμα που χρειάζεται για να αναρρώσει ο βλεννογόνος [10,11]. Τι σημαίνει «μικροϊατρικός» αναστολέας;
Ο όρος μικρο-ιατρικός (micro-medical) αναφέρεται σε θεραπείες που δρουν σε μοριακό ή κυτταρικό επίπεδο, τροποποιώντας: • μοριακές οδούς [5–7, 11], • σήματα φλεγμονής [12–14], • γονιδιακή έκφραση [13], • αντιοξειδωτικούς ή ανοσολογικούς μηχανισμούς [13,14]. Η κουρκουμίνη θεωρείται «μικροϊατρικός αναστολέας» επειδή:
• αναστέλλει τον NF-κB, COX-2, TNF-α και άλλες φλεγμονώδεις οδούς [11–14], • έχει αντιοξειδωτική δράση [13,14, 15], • μειώνει την ενεργοποίηση μακροφάγων και άλλων κυτταρικών μεσολαβητών της φλεγμονής [12–14]. Δηλαδή, δρα στη μικροκλίμακα των μορίων, μπλοκάροντας τα σήματα που πυροδοτούν και διατηρούν τη φλεγμονή [12–14].
Πώς συνδυάζονται οι δύο έννοιες;
Μπορεί να θεωρηθούν ως ένα διπλό επίπεδο θεραπευτικής παρέμβασης:
Η ΥΒΟ διορθώνει το «περιβάλλον» του ιστού, ενώ η κουρκουμίνη διορθώνει τη «χημεία» της φλεγμονής. Η Υπερβαρική Οξυγονοθεραπεία (ΥΒΟ) εμφανίζεται ως μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση της μετακτινικής βλεννογονίτιδας. Ο βασικός της μηχανισμός δράσης βασίζεται στην αναγκαστική διάλυση οξυγόνου στο πλάσμα του αίματος και σε όλους τους ιστούς υπό αυξημένη ατμοσφαιρική πίεση. Αυτή η υπερ-οξυγόνωση εξυπηρετεί πολλούς σκοπούς: Διεγείρει την αγγειογένεση, ενισχύει την ικανότητα των λευκοκυττάρων να καταπολεμούν λοιμώξεις, και διεγείρει την ινοβλαστική δραστηριότητα και την παραγωγή κολλαγόνου – όλα αυτά κρίσιμα στοιχεία της διαδικασίας επούλωσης [16].
Αλλά, υπάρχουν αποδείξεις που να το υποστηρίζουν αυτό;
Η έρευνα προσφέρει ενθαρρυντικά δεδομένα. Μια εμπεριστατωμένη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που εξέτασε τη χρήση της ΥΒΟ για παράπλευρες παρενέργειες της ακτινοθεραπείας στην γνάθο-προσωπική περιοχή, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ΥΒΟ μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο οστεονέκρωσης. Παρόλο που η εστίαση ήταν στα οστά, τα ευρήματα υποδηλώνουν μια ευρύτερη βελτίωση στην τροφοδοσία αίματος και στην αναγέννηση των ιστών σε πιο επιφανειακές βλεννογονικές βλάβες [17].
Πιο συγκεκριμένα, για τη βλεννογονίτιδα, μια πρόσφατη κλινική μελέτη διερεύνησε τον ρόλο της προληπτικής ΥΒΟ. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ασθενείς που έλαβαν ΥΒΟ πριν και κατά τη διάρκεια της ακτινοθεραπείας ανέπτυξαν λιγότερο σοβαρή βλεννογονίτιδα και βιώσανε λιγότερο πόνο σε σύγκριση με τον ομάδα ελέγχου [3]. Αυτό υποδηλώνει ότι η ΥΒΟ μπορεί να έχει έναν "προστατευτικό" ρόλο, ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των βλεννογόνων πριν από την ακτινοβόληση[18].
Τα δεδομένα δείχνουν πως η HBOT μπορεί να επηρεάσει ευνοϊκά την αγγείωση και τη μικροκυκλοφορία της στοματικής βλεννογόνου μετά ακτινοθεραπεία — δηλαδή να «αποκαταστήσει» (μέχρι ένα βαθμό) αγγειακά και οξυγονωτικά χαρακτηριστικά που πιθανώς έχουν υποστεί βλάβη από την ακτινοβολία [19-21].
Δεν είναι ξεκάθαρο αν αυτή η αγγειακή / μικροκυκλοφορική βελτίωση συνοδεύεται πάντα από πλήρη αποκατάσταση της επιθηλιακής λειτουργίας, ούτε ότι όλες οι μορφές ραδιο‑βλεννογονίτιδας / στοματοβλεννογόνιτιδας μετά ακτινοθεραπεία ανταποκρίνονται παρόμοια [19-21].
Τα στοιχεία είναι σχετικά περιορισμένα σε αριθμό μελετών και ασθενών — δεν υπάρχει (τουλάχιστον με βάση τις μελέτες που βρήκα) ένα «μεγάλο» τυχαιοποιημένο ελεγχόμενο πρωτόκολλο που να καλύπτει συστηματικά ραδιο‑στοματοβλεννογονίτιδα ως ξεχωριστή ένδειξη [19–21].
Πόσες συνεδρίες υπερβαρικού οξυγόνου χρειάζεται να εφαρμοστουν σε ασθενείς με μετακτινική βλεννογονίτιτα, πόση πίεση οξυγόνου ανα συνεδρία;
Τι συνηθίζεται στην πράξη;
Πίεση (λογικά / πιο συχνά χρησιμοποιούμενη): 2.4–2.5 ATA (συχνά αναφέρεται 2.4 ATA ή 2.5 ATA). [21, 22, 24] (ATA =Atmospheres Absolute
= Απόλυτες Ατμόσφαιρες Πίεσης). Είναι μονάδα μέτρησης της απόλυτης πίεσης που ασκείται σε ένα περιβάλλον, λαμβάνοντας υπόψη:
1. Διάρκεια κάθε συνεδρίας: περίπου 90 λεπτά (συνήθης ρύθμιση: 90 min οξυγόνο ανά συνεδρία, με ενδιάμεσες σύντομες «air breaks» σε ορισμένα πρωτόκολλα). [21, 24]
2. Συχνότητα: μία συνεδρία/ημέρα, 5 ημέρες/εβδομάδα (Δευ–Πα). [21, 22]
3. Συνολικός αριθμός συνεδριών (εμβέλεια): συνήθως 20–40 «dives» — στις περισσότερες δημοσιεύσεις ο μέσος όρος είναι ~29–30 συνεδρίες· πολλά πρωτόκολλα χρησιμοποιούν ~30 συνεδρίες ως «τυπικό» πακέτο· σε περιπτώσεις προεγχειρητικής προετοιμασίας για ORN [OsteoRadioNecrosis = οστεοραδιονέκρωση]. εφαρμόζονται 20–30 πριν από χειρουργείο και άλλες 10 μετά (Marx protocol). [21-24]
o Για έκδηλη, σοβαρή ή ανθεκτική βλεννογονίτιδα/ραδονεκρωτικό τραύμα έχουν αναφερθεί και μεγαλύτεροι αριθμοί (π.χ. 40, ή σε μεμονωμένες αναφορές >80). Οι εξαιρετικά μεγάλες σειρές είναι συνήθως περιπτώσεις με ιδιαίτερη ανθεκτικότητα. [21, 25].
Σχόλια / ερμηνεία
Κατά την ΥΒΟ, η πίεση αυξάνεται και μειώνεται σταδιακά, αλλά αν η εξίσωση της πίεσης στο μέσο αυτί δεν γίνει σωστά μέσω της ευσταχιανής σάλπιγγας (π.χ. βουλωμένη μύτη, φλεγμονή, αλλεργία):→ μπορεί να προκύψει βαροτραύμα μέσου ωτός. Γι’ αυτό οι ασθενείς εκπαιδεύονται:
· να καταπίνουν,
· να χασμουριούνται,
· να εκτελούν τεχνική Valsalva,
κατά την κάθοδο/άνοδο πίεσης. Σπανίως μπορεί να προκληθεί παροδική μυωπία (προσωρινή μείωση οπτικής οξύτητας), και σπάνια οξυγονοτοξικότητα.Αυτά αναφέρονται με σημαντική συχνότητα στις κλινικές σειρές/συστηματικές ανασκοπήσεις και πρέπει να συζητηθούν με τον ασθενή πριν την έναρξη. [21] Ο τελικός σχεδιασμός (πίεση, διάρκεια, # συνεδριών) πρέπει να εξατομικευτεί από την υπερβαρική μονάδα, σε συνεννόηση με τον ογκολόγο/ΩΡΛ/οδοντίατρο — ειδικά αν υπάρχει ενεργός όγκος, πρόσφατη χειρουργική επέμβαση ή συμβατικές αντενδείξεις. [21, 24] Συμπερασματική πρόταση (πρακτική) Εάν ο στόχος είναι συστηματικό, τυπικό πρωτόκολλο για ασθενή με μετακτινική βλεννογονίτιδα που θεωρείται κατάλληλος:
Συμπέρασμα:
Η Υπερβαρική Οξυγονοθεραπεία φαίνεται να προσφέρει πραγματικό όφελος στην προώθηση της επούλωσης της στοματοφαρυγγικής βλεννογονίτιδας μετά την ακτινοθεραπεία. Η δράση της δεν περιορίζεται μόνο στην θεραπεία των ήδη εγκατεστημένων ελκών, αλλά πιθανώς εκτείνεται και στην προφύλαξη έναντι της σοβαρής μορφής τους. Η απόφαση για την εφαρμογή της θα πρέπει να λαμβάνεται από μια διεπιστημονική ομάδα ιατρών, λαμβάνοντας υπόψη τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενούς[26, 27].
Ο ρόλος της κουρκουμίνης στην επούλωση της στοματοφαρυγγικής βλεννογονίτιδας μετά την ακτινοθεραπεία
Η ακτινοθεραπεία, αν και σωτήρια για ασθενείς με καρκίνους της κεφαλής και του τραχήλου, μοιάζει συχνά με μια πυρκαγιά που δεν ξεχωρίζει φίλιο από εχθρικό ιστό. Η προκύπτουσα στοματοφαρυγγική βλεννογονίτιδα είναι μια τοξική καταιγίδα φλεγμονής, οξειδατικού στρες και κυτταρικού αποπτωτικού προγραμματισμού. Σε αυτό το δυσμενές μικροπεριβάλλον, η κουρκουμίνη – το βασικό βιοδραστικό συστατικό της σκόνης του ριζώματος του φυτού κουρκούμας – εμφανίζεται όχι ως ένα νέο «μαγικό βέλος», αλλά και ως ένας πολυσχιδής ρυθμιστής, ένας μαέστρος που προσπαθεί να επαναφέρει τη συμφωνία στην κυτταρική αντίσταση.
Η κουρκουμίνη έχει την ικανότητα να αναστέλλει τον πυρηνικό παράγοντα-κάπα Β (NF-κB), τον κύριο μοριακό «διακόπτη» που ενεργοποιεί τα γονίδια της φλεγμονής ως απάντηση στην ακτινοβόληση του βλεννογόνου [28].
Με το να «κλείνει» αυτόν τον διακόπτη, πνίγει την παραγωγή φλεγμονωδών κυτοκινών όπως ο παράγοντας νέκρωσης όγκου-άλφα (TNF-α) και διάφορες ιντερλευκίνες [29], που τροφοδοτούν τον φαύλο κύκλο του πόνου και του τραύματος. Ταυτόχρονα, η κουρκουμίνη λειτουργεί ως ισχυρό αντιοξειδωτικό, εξουδετερώνοντας ελεύθερες ρίζες που δημιουργούνται τόσο από ιονίζουσα ακτινοβολία όσο και από φλεγμονή [30], συμβάλλοντας στη μείωση του οξειδωτικού στρες και την προστασία των ιστών. Αλλά, η θεωρεία μεταφράζεται
Αλλά, η θεωρία μεταφράζεται σε κλινικό όφελος; Η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία αρχίζει να συσσωρεύει ενθαρρυντικά δεδομένα. Μια σημαντική συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που εξέτασε πολλές κλινικές μελέτες κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όχι μόνον από του στόματος λήψη, αλλά και η τοπική εφαρμογή κουρκουμίνης (υπό μορφή πλύσης του στόματος) μείωνε σημαντικά τόσο τη βαρύτητα, όσο και τη διάρκεια της βλεννογονίτιδας σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο ή τα τυπικά πλυσίματα [30].
Σε μια συγκεκριμένη, καλά σχεδιασμένη κλινική δοκιμή, ασθενείς που χρησιμοποίησαν πλύση στόματος με κουρκουμίνη παρουσίασαν χαμηλότερες βαθμολογίες βλεννογονίτιδας, λιγότερο πόνο και μειωμένη ανάγκη για αναλγητικά φάρμακα, υποδεικνύοντας μια απτή βελτίωση στην ποιότητα ζωής τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας[31].
Ωστόσο, η κακή απορρόφηση, η πτωχή βιοδιαθεσιμότητα (παραμένει για λίγο χρονικό διάστημα στην κυκλοφορία του αίματος) και ο ταχύς μεταβολισμός της κουρκουμίνης περιορίζουν την αποτελεσματικότητά της όταν λαμβάνεται από το στόμα. Αυτό είναι το σημείο όπου η σύγχρονη φαρμακευτική τεχνολογία παρεμβαίνει: Η χρήση νανο-φορέων, λιπιδίων και άλλων συστημάτων παράδοσης αυξάνει δραματικά τη συγκέντρωση της δραστικής ουσίας στον στόχο ιστό, μετατρέποντας ένα υποσχόμενο μόριο σε έναν πιο αξιόπιστο θεραπευτικό συμμαχο[32].
Στην πράξη οι ασθενείς με μετακτινική βλεννογονίτιδα μπορούν να διαλύουν μια κάψουλα υγρής μικκυλιακής κουρκουμίνης Curcugkel σε ένα ποτήρι χλιαρό προς ζεστό νερό και να κάνουν στοματοπλύσεις κάθε 6 ώρες, κάθε μέρα για ένα μήνα. Κάθε γουλιά που γίνεται στοματοπλύσεις να συγκρατείται μέσα στη στοματική κοιλότητα, όσο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα γίνεται και στη συνέχεια να καταπίνεται. Κάθε φορά καταναλίσκεται και τελικά καταπίνεται όλο το ποτήρι.
Oι κάψουλες Curcugkel περιέχουν την υγρή μικκυλιακή κουρκουμίνη NovaSol®Curcumin, η οποία είναι η πιο ευαπορρόφητη και πιο βιοδιαθέσιμη μορφή κουρκουμίνης που έχει κυκλοφορήσει μέχρι σήμερα. Αναφέρεται ότι είναι πιο ευαπορρόφητη και βιοδιαθέσιμη από την απλή σκόνη κουρκουμίνης κατά 18.500% [33]. Έτσι διατηρούνται όλο το εικοσιτετράωρο επαρκή επίπεδα κουρκουμίνης στην κυκλοφορία του αίματος, που ασκούν σταθερά την αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση της.
Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση 1.López-Espinoza T, Montero-Matamala A, Gac P, Bertin P, Cordero E, Sánchez R, et al. Photobiomodulation therapy to prevent oral mucositis and reduce symptom burden in patients undergoing haematopoietic stem-cell transplantation: a randomized feasibility study. BMJ Open. 2024;14:e088073. Τα αναγραφόμενα στο παραπάνω άρθρο είναι επιστημονική ενημέρωση των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελούν μέσα διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελούν ιατρική συμβουλή για ασθενείς. Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση. Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά χορηγούνται συμπληρωματικά με τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Δήλωση: Η ιστοσελίδα www.curcumin.gr έχει βασιστεί στις ιατρικές γνώσεις και απόψεις του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη, οι οποίες είναι πάντοτε βιβλιογραφικά τεκμηριωμένες. Κάθε πληροφορία της ιστοσελίδας www.curcumin.gr δεν μπορεί να υποκαταστήσει την προσωπική σχέση οποιουδήποτε με το γιατρό του, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή. Σκοπός του Δρ Γκέλη με την ιστοσελίδα www.curcumin.gr είναι να μοιραστεί τις γνώσεις και ιατρικές εμπειρίες του με όλους όσους επιθυμούν να διευρύνουν την ιατρική τους πληροφόρηση και να ενημερωθούν για θέματα διατήρησης της υγείας, του καλώς έχειν και προληπτικής ιατρικής. Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας. |
|
